Maandelijks archief: juni 2015

Een punt zetten achter die eeuwige ‘welles-nietes’ discussies? Zo doe je dat.

Maar dat is niet waar! Dat is wel waar!
Maar nee! Maar jawel!
Nietes! Welles!

Herkenbaar, de eindeloze discussies over wie er gelijk heeft? Hoe de vork écht in de steel zit? Wie de waarheid in pacht heeft?

Wanneer drie kinderen uit een gezin over hun ouders en kindertijd vertellen, kun je drie uiteenlopende verhalen krijgen. Lees drie recensies over een film en de ene vindt hem een flop, de tweede schrijft dat het een meevaller is, een derde spreekt van een meesterwerk. Wie heeft gelijk? Wie vertelt de waarheid? De vraag is, is er een waarheid?

Denk jij dat je de dingen ziet zoals ze écht zijn?
Blijkbaar zijn we zo naïef te denken dat we objectief waarnemen. De hoeveelheid gegevens die we bewust kunnen verwerken, is beperkt. Ons bewust brein moet dus kiezen. Er zijn filters actief die deze selectie voor ons maken.

Een coachee van me bezocht samen met haar partner een kindertherapeut, om hulp te vinden bij de opvoeding van hun kinderen. Na het gesprek maakte haar partner haar attent op een aantal positieve zaken die de therapeut gezegd had. Ze reageerde verbaasd, omdat ze die niet gehoord had. Zij had enkel de woorden gehoord over de nog te nemen stappen en bijsturing. Een van de actieve filters tijdens dit gesprek was haar overtuiging dat zij geen goede moeder is. De focus of de aandacht gaat naar het bevestigen van die overtuiging, ook wel confirmation-bias* genoemd. De overige informatie past niet in het plaatje en wordt door het brein weggefilterd. Zo wordt de overtuiging steeds opnieuw bevestigd en voelt zij zich geen goede moeder.  Confirmation-bias kan een echte adder onder het gras zijn. Neem nu wetenschappelijke experimenten of een moordonderzoek. Kun je al raden wat het effect zou kunnen zijn?

Nu je dit weet, snap je waar volgende uitspraken uit voortkomen  : ‘de energie vloeit waar de gedachte gaat’, ‘of je denkt dat je het kunt of niet kunt, je krijgt altijd gelijk’ en ‘we zien de wereld niet zoals hij is maar hoe wij zijn’. Wanneer we ons bewust worden van onze gedachten en de invloed op ons doen, denken en voelen dan ontstaat keuze. De keuze om anders te denken.

Denk je dat je de dingen ziet zoals ze zijn, écht zijn?
Of begint het nu te dagen dat de waarneming die binnen komt niet volledig en objectief is? Daarmee is de kous nog niet af. Eens de informatie in het brein binnen komt, volgt het interpreteren van de informatie. Interpretaties worden gemaakt op basis van eerdere ervaringen, onze overtuigingen, eerdere conclusies en interpretaties,… Zo wordt de waarneming een subjectieve ervaring. Een mooi voorbeeld is de oefening uit een communicatietraining. Er wordt een foto getoond. Elke deelnemer wordt gevraagd wat hij/zij ziet : een jongetje dat verdrietig is, een jongetje dat zijn zin niet krijgt, een jongetje dat boos is, … Dit zijn al interpretaties! Zeer uitzonderlijk wordt de feitelijke observatie vernoemd : een kind waar tranen op rood gekleurde wangen biggelen, de mond half open is en de mondhoeken naar beneden wijzen. Zo snel zijn we met het interpreteren van feitelijke informatie! Ook bij interpretaties bepalen onze ervaringen hoe we feiten verwerken. Vandaar ook het gezegde: ‘Soms zijn de dingen niet te veranderen, maar het is altijd mogelijk om te veranderen hoe je naar ze kijkt’. Het ABC-model voor gedragsverandering maakt hier gebruik van: het geeft inzicht in hoe je naar feiten kijkt, legt je gedachtegang bloot, maakt je bewust hoe dit je denken, je doen en je voelen aanstuurt waardoor je je blik verruimt en keuze ontstaat hoe je er nog naar kunt kijken. Over anders kijken gesproken, als je in een kamer vanuit elke hoek diezelfde kamer bekijkt dan zul je merken dat de ruimte een andere indruk maakt terwijl het toch dezelfde kamer blijft.

Nu weet je dat je de wereld niet ziet zoals hij is maar hoe jij bent.
Het zal je niet verbazen dat je brein bij het interpreteren van informatie ook een oordeel vormt: wat we er van ‘vinden’. Of het fout of juist is, goed of slecht, dominant of een sloef, een eikel of een toffe pee… en – glimlach – ook hier zijn onze filters aan het werk: wat we belangrijk vinden, eerdere ervaringen, waarden die ons zijn meegegeven, sociaal-maatschappelijk en/of culturele maatstaven, wat wenselijk is,…  Belangrijk om te beseffen is dat het beeld dat we van iemand hebben onze interpretatie en ons oordeel is over die persoon. We kunnen iemand dominant vinden, maar dat betekent niet per se dat die persoon dominant is of doet. Het is hoe dat bij ons overkomt. Sta eens stil bij de invloed op jouw gedrag door de perceptie / het beeld dat je hebt van een bepaalde persoon. En?

Er valt nog veel meer te vertellen over ons brein! De voorgaande paragrafen zijn bedoeld als blikopener: niemand heeft de waarheid in pacht. Dat welles-nietes gesprekken tot niets leiden omdat alle partijen het bij het rechte eind hebben vanuit hun perspectief, beleving en waarneming. Wanneer je tot het inzicht komt dat wat je van de ander hoort een mening is, niet een feit en dat alles wat je ziet een perspectief is en niet de waarheid dan zul je merken hoe je plots anders in de wereld staat, gesprekken andere dimensies krijgen, mensen er anders gaan uitzien en je niet langer alles gelooft wat je denkt.

Met hartelijke groeten,
Carine

* confirmation-bias

ZEST prikkelt en ontwikkelt de smaakpapillen voor meer werkgoesting en meer levensgeluk.
Voor meer informatie, surf naar www.uptozest.be.
Heb je een vraag, bemerking of wil je iets kwijt over dit blogbericht, mail naar carine@uptozest.be.